Acı eşiğinizi biliyor musunuz? “Acıyı ne kadar çok düşünürsen, o kadar çok acı olur”

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Babilli ve Asurlu tabipler haşhaş, mandrake yahut rulodan elde edilen özleri kullanarak acıyla uğraş ediyordu. Fakat bu unsurların yanlış dozajı ve çeşitli yan tesirleri birden fazla vakit hayati tehlike oluşturan durumlara yol açmaktadır

Mortifikasyon olmadan mastektomi

Yazar Fanny Burney, 1810 yılında anestezisiz geçirdiği mastektomiyi şu sözlerle anlatmıştı: “Korkunç çelik göğsüme girip damarlarımı, atardamarlarımı, kaslarımı ve sonlarımı kestiğinde, hiçbir şey beni bu dürtüyü yenmeye zorlayamazdı. çığlık atmak. Çığlıklarım kesiğin olduğu mühlet boyunca sürdü ve sanki hala kulaklarımda çınlamıyor mudur, acı o kadar dayanılmaz ve müthişti ki. Kesi açılıp neşter bedenimden uzaklaştıkça ağrı daha az görünüyordu. Lakin neşterin ona direnen kaslardaki kıvrımı tekrar hissettiğimde artık son nefesimi vermem gerektiğini düşündüm ve artık gözlerimi açmayacağımı söyledim kendi kendime. O anda neşterin tekrar vücudumdan çıktığını hissettim ve ameliyatın bittiğini düşündüm. Oh hayır! Apansız tekrar fecî bir kesik oluştu; hatta evvelkinden daha da vahimdi, zira bezin kaynaştığı etraf dokulardan ayrılması gerekiyordu…”

Temel insan hakkı: Acı çekmemek

İlk genel anestezi otuz beş yıl sonra Boston’da WTG Morton tarafından uygulandı. Cerrahi zafer kazanmıştı lakin ağrının tedavisi uzun yıllar boyunca hâlâ ihmal edilmişti. Amerikalı tabip John J. Bonica’nın bir “ağrı kliniği” açması lakin 1947 yılında gerçekleşti. Ağrı Araştırmaları ve Tedavisi Derneği’nin (SSLB) kurulması, insanların acı çekmesinde kesin bir ihtilaldi. Birebir vakitte, hastanın acı çekmemesinin temel bir insan hakkı olduğu ve bunun sonucunda ortaya çıkan vaktinde ve profesyonel tedavi hakkına sahip olduğu fikri nihayet bilinçlenmeye başladı.

Acıyı iddia etmeyin

Ağrı izafî bir tabirdir. Bir kişinin epey hafif bir rahatsızlık olarak hissettiği şey, bir diğeri için acımasız ve dayanılmaz olabilir. Herkesin öbür bir yerde kendi ağrı eşiği vardır ve seviyesi birçok faktöre bağlıdır. Muhakkak eğilimlerle doğuyoruz, içinde bulunduğumuz ruhsal durum, yaşadığımız endişe ve korku ya da etrafımızdakilerin halleri rol oynuyor. Birtakım uzmanlar, dışa dönük ve içe dönük şahısların, erkeklerin ve bayanların ve farklı etnik kökene sahip bireylerin acıya farklı halde dayanabildiğine dikkat çekiyor.

Aile nizamının olduğu söyleniyor. Duygusal hassaslığı etkileyen kimi nörovejetatif hassaslıkların olduğu. Bu birebir vakitte kişinin yaşadığı etrafa de bağlıdır. Ağrı algısını etkileyebilecek mevcut şartlar. Askerler çok ruhsal tansiyonun tesiri altında savaşa koştuklarında vurulduklarını pek hissetmezler. Bir otomobil kazasında anne çocuğunu tedavi eder ve inançlı bir yere sürükler, fakat bacağının kırıldığını keşfeder. Duygusal olarak gergin anlarda, acı eşiğinizi çok yükseklere çıkarabilirsiniz, lakin başka şartlar altında eşiğiniz düşüktür. Ağrı eşiğini karşıt istikamette etkileyecek durumlar da var örneğin uzun periyodik gerilim, ağrı eşiğini düşürme tesiri yaratabiliyor.”

Ayrıca o denli görünüyor ki bir medeniyet ne kadar gelişmişse, acıya o kadar tahammül ediyoruz ve onunla o kadar çok başa çıkıyoruz. Kimileri bir vakitler anestezi olmadan hudut çıkarma üzere sadist uygulamaları dişçi koltuğunda muvaffakiyetle gerçekleştirirken, bugün eski dolguyu çıkarmak için enjeksiyon istiyoruz. Enjeksiyonun ziyan vermemesi için mümkünse yüzey anestezisi ile.

Kuşkusuz internetin de değerli bir rolü var. Şu anda yaptığımız çeşitli muayene ve müdahalelerin seyrini anlatan anonim kullanıcıların endişe kıssaları, ağrı eşiğini mutlak minimuma indirebilir. Ağrı idaresinin tarihi ve araştırması konusunda uzman ve birçok profesyonel yayının muharriri Marcia Meldrum’un şunu söylemesine şaşmamak gerek: “Öğrenilecek en kıymetli şey, ağrıyı evvelce kestirim etmemek ve onun üzerinde durmamaktır. Acıyı ne kadar çok düşünürsen, o kadar çok acı olur.”

Aynı vakitte uzun vakittir söylenenler doğrudur: Dehşetli ağrı hastaları birden fazla vakit kendilerinin en büyük düşmanlarıdır. Vücutları üzerinde hiçbir denetimleri olmadığını hissediyorlar, bu da endişelerini daha da artırıyor.

Acıyı ört

Acı birçok mit ve önyargıyla çevrilidir. Birden fazla vakit ondan utanıyoruz. Bizi gerilime sokar, saygınlığımızı elimizden alır, özgüvenimizi azaltır. Bilhassa öbürleri bunu yaptığında, bununla uğraşmak zorunda olduğumuzu hissediyoruz. Ve birden fazla vakit bunu yapmayız, bu yüzden daha da fazla gerilime gireriz ve bu daha da fazla acı verir. Ayrıyeten, ağrı için sık sık hekimden bir şey istediğimizde, mevcut ilaçlar hala işe yaramadığı için kendimizi hastalık hastası üzere hissetmeye başlarız.

Kronik ağrı

Daha evvel ismi geçen Marcia Meldrum, başka şeylerin yanı sıra şunları yazmıştır: “Kronik ağrı hâlâ tedavisi en güç durumlardan biridir zira sırf hastanın tarifine dayanan çok ferdî bir bahistir.” Söylemeye gerek yok. Röntgenle tespit edilemeyecek, yoğunluğu kan testiyle belirlenmeyecek. Hastanın fizikî acısına güvenmek ve bunu önemsizleştirmemek, başarılı bir ağrı tedavisinin temel ön şartıdır. Ve evvelki tüm tedavi teknikleri başarısız olduğunda, ağrının hafifletilmesi için umut veren yeni bir tekniğin ortaya çıkması her vakit küçük bir zaferdir.

“Kronik ağrı bir sendromdur. Bu hastalık hastaları yalnızca fizikî olarak değil ruhsal olarak da etkiliyor. Lakin farmakolojik, psikoterapötik yahut rehabilite edici antrenman tedavisi her vakit gereğince tesirli değildir. Bu üzere durumlarda ağrılı durumların tedavisine yönelik girişimsel yollar devreye girmektedir. Nöromodülasyon terapisi, günümüzde şiddetli, diğer türlü yönetilemeyen ağrıyı değerli ölçüde hafifletmek yahut ortadan kaldırmak için en tesirli teknikler ortasındadır.

Bu terapi temel olarak nöropatik olarak isimlendirilen, yani hudut sistemindeki hasarın neden olduğu ağrıyı azaltmak için kullanılır. Birçok vakit, örneğin başarısız sırt ameliyatından sonra yahut uzuvlarda yahut gövdede meydana gelen yaralanmalardan sonra ortaya çıkarlar. Ayrıyeten birtakım baş ağrısı ve migren çeşitlerinde de işe fayda. Hedef ağrıyı en az yüzde 50 oranında azaltmak ve böylelikle hastanın ömür kalitesini artırmaktır

Nöromodülasyon artık kronik ağrıyı azaltmak için en gelişmiş usullerden biri olmasına karşın, son araştırmalar umut verici öbür yollar açıyor. En değişikleri ortasında, acıya karşı kalıtsal duyarsızlığı olan ailelerin genetik çalışmaları ve bu olağandışı özelliğe neden olan genlerin ve varyantların haritalanması yer alıyor.

Ağrı, elbette, evrimsel olarak hayati bir fonksiyona hizmet eder ve onu hissedemeyen beşerler kazalara yatkın olma eğilimindedirler, sıklıkla çocuklukta fark edilmeyen yaralanmalar yahut hastalıklar nedeniyle ölürler. Öte yandan olağandışı eğilimleri, ağrının anlaşılmasına ve sonrasında tedavisine büyük ölçüde katkıda bulunabilir. Kimi uzmanlar, genetiğin bu alanda kullanılmasının gelecekte her bireyin DNA’sına dayalı “kişiselleştirilmiş” tıpla sonuçlanabileceğine inanıyor.