Macaristan’ın genç muhalefet lideri seçim vaatlerini sıraladı! Yaşanmış olanların hepsi tanıdık geldi

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Macaristan’da pazar günü yapılacak genel seçim öncesi, Viktor Orban’ın 16 yıllık iktidarına son verme teziyle öne çıkan isim Peter Magyar oldu. 45 yaşındaki siyasetçi, kısa müddette kurduğu yükselişin merkezine sadece iktidar eleştirisini değil, seçim sonrası için açıkladığı kapsamlı değişim planını da yerleştirdi.

VAATLERİ NEDİR?

Peter Magyar, seçimi kazanmaları hâlinde sadece hükûmet kurmayacaklarını, Orban periyodunda kurulan siyasi yapıyı da adım adım dağıtacaklarını savunuyor.

Programının merkezinde Avrupa Birliği (AB) ile bağlantıların onarılması, hukuk devleti uygulamalarına dönüş, inanılmaz hâlin kaldırılması ve ülkenin yine Meclis eliyle yönetilmesi var.

Magyar, Avrupa Savcılığı’nın Macaristan’da da devreye girmesini, kamu ihaleleri ile AB fonlarının dağıtımının denetlenmesini ve yolsuzlukla gayret için başka bir bakanlık kurulmasını istiyor.

Devlet kurumlarında tesirli olduğu belirtilen Fidesz takımlarının vazifeden alınacağını, kamu yayıncılığının tekrar yapılandırılacağını ve iktidar etraflarına aktarıldığı öne sürülen kamu kaynaklarının geri alınması için özel soruşturma düzenekleri kurulacağını da söylüyor.

Vaadleri ortasında başbakanlık vazifesine iki devir hududu getirilmesi de bulunuyor.

Buna nazaran sekiz yılı aşan vazife müddeti kabul edilmeyecek.

Yıllardır farklı münasebetlerle sürdürülen fevkalâde hâl uygulamasının sona erdirilmesi hedefleniyor.

ÇOCUK İSTİSMARI AFFINI AFFETMEDİ EŞİNİ BOŞADI

Peter Magyar, siyasete dışarıdan gelen bir isim değil. Hukuk eğitimi aldığı yıllarda ve genç bir avukat olarak Orban’ın partisi Fidesz’in gençlik yapılanmasında yer aldı. Daha sonra devlet kurumlarında yöneticilik misyonları üstlendi.

2003 yılında, ilerleyen yıllarda adalet bakanı olacak Judit Varga ile evlendi. Üç çocuk sahibi olan çiftin 2023’te sona eren evliliği ve sonrasındaki karşılıklı suçlamalar ülkede geniş yankı uyandırdı.

Magyar’ın iktidar etrafından kopuşu, 2024 başındaki af skandalıyla hızlandı. Çocuk istismarıyla kontaklı bir evrakta verilen affın ortaya çıkması, Macaristan’da büyük reaksiyon yarattı. Skandalın akabinde Cumhurbaşkanı Katalin Novak ile dönemin Adalet Bakanı Judit Varga görevlerinden ayrıldı. O süreçte kamuoyunda fazla tanınmayan Magyar, verdiği bir podcast söyleşisiyle bir anda ülke siyasetinin en çok konuşulan isimlerinden biri hâline geldi.

Magyar’ın o günlerdeki çıkışı, birinci evrede eski eşini savunma teşebbüsü olarak görüldü. Lakin yaptığı değerlendirmeler bunun ötesine geçti. Ülkedeki siyasi sistemi, yolsuzluk tezlerini, devlet içindeki alaka ağlarını ve iktidarın idare biçimini sert fakat itidalli bir lisanla eleştirmesi geniş yankı uyandırdı.

Şubat 2024’te siyasete girme fikrine aralı duran Magyar, sadece birkaç hafta sonra Fidesz etraflarıyla tüm bağlarını kopardığını açıkladı ve siyasete atıldı. Yeni bir parti kurmaya vakit kalmayınca atıl durumdaki bir parti çatısı kullanıldı. Böylece Tisza Partisi, kısa müddette Orban aksisi en büyük muhalefet hareketlerinden birine dönüştü.

Haziran 2024’teki Avrupa Parlamentosu seçimlerinde yüzde 29 oy alan Tisza Partisi ikinci sıraya yerleşti. Fidesz ve müttefiki KDNP birinci olsa da, Magyar’ın bu sonucu kısa müddette elde etmesi siyasette istikrarları değiştirdi.

NEDEN SÜRATLE YÜKSELDİ?

Peter Magyar’ın yükselişinin en değerli nedenlerinden biri, Orban’ın seçmen tabanına yakın bir siyasi geçmişten gelmesi oldu. Sağ ve muhafazakâr seçmene yabancı olmayan Magyar, birebir vakitte hukuk devleti, pak yönetim ve Avrupa Birliği ile ahenk iletileri verdi. Bu da bilhassa iktidardan uzaklaşan lakin klâsik muhalefete de yönelmeyen seçmenler için yeni bir seçenek yarattı.

Magyar’ın ferdî geçmişi de muhalefetin öbür kimi isimlerinden farklı görülüyor. Eski rejimlerle ya da 1990 öncesi siyasi yapılarla ilişkilendirilememesi, onu yeni bir figür olarak öne çıkardı. Genç, dinamik ve yüksek tempolu bir kampanya yürütmesi de bu algıyı güçlendirdi.

Saha ziyaretleri, toplumsal medya kullanımı ve direkt yolsuzluk savlarına yönelmesi, ona dayanak veren bölümlerde güçlü karşılık buldu. Öğretmensiz kalan okulları, sıkıntı durumdaki hastaneleri ve çocuk muhafaza kurumlarını gündeme taşıması, kampanyasının görünürlüğünü artırdı.

İktidarın amacındaki isim oldu

Magyar’ın yükselişiyle birlikte iktidar yanlısı çevrelerin sert bir propaganda kampanyası da başladı. Hakkında aile içi şiddetten gece hayatındaki olaylara, eski misyonlarından şahsî bağlantılarına kadar birçok sav ortaya atıldı. Daha sonra özel hayatını amaç alan içerikler ve saklı kayıt tartışmaları da gündeme geldi.

Ancak bu tezlerin hiçbiri, Magyar’a yönelik dayanağı besbelli biçimde azaltmadı. Bu nedenle kamuoyunda ona, suçlama ve şaibelere karşın siyasi yükünü koruyan kişi manasında “teflon siyasetçi” benzetmesi yapılmaya başlandı.

Seçime haftalar kala bir internet sitesi üzerinden özel hayatını maksat alan yeni bir kampanya yürütülmek istendi. Magyar buna reaksiyon göstererek, bunun siyasi rekabetin hudutlarını aşan bir müdahale olduğunu söyledi.

MUHALEFETTE İSTİKRAR DEĞİŞTİ

Macaristan’daki klasik muhalefet blokunda yer alan çok sayıda parti, oyların bölünmesini önlemek için seçim yarışına girmeme kararı aldı. Momentum, Sosyalist Parti, Yeşiller, Párbeszéd ve Jobbik üzere partiler, dolaylı biçimde “en güçlü muhalefet adayı” olarak görülen Peter Magyar’ın önünü açtı.

Bu tablo, 2022 seçimlerinde ortak hareket eden muhalefet cephesinin büyük kısmının artık siyasal tartısını Magyar’ın etrafında topladığını gösteriyor. Kamuoyu yoklamaları da birtakım eski muhalefet partilerinin barajı aşmakta zorlandığına işaret ediyor.

Bu nedenle Macaristan’daki seçim sadece Orban ile Magyar ortasındaki yarış olarak değil, birebir vakitte eski muhalefet nizamının tasfiye olup olmayacağını belirleyecek bir dönemeç olarak da görülüyor. Peter Magyar seçimi kazanırsa, sırf yeni bir hükûmet kurulmuş olmayacak; ülkenin son 16 yılına damga vuran siyasi yapının da çözülmeye başladığı bir süreç açılmış olacak.